Podsumowanie

Alfa Romeo Alfasud to model o nietypowej genezie. To nie producent wystąpił z inicjatywą stworzenia tego modelu, lecz otrzymał od państwa zadanie założenia nowej fabryki. Alfasud powstał jako produkt, który fabryka ta miała wytwarzać.

W obliczu takiej konieczności firma opracowała logiczną strategię wkroczenia na niższy segment rynku motoryzacyjnego, na którym do tej pory była nieobecna. Pomysł był trafny, a patrząc z perspektywy późniejszego o kilka lat kryzysu energetycznego i jego następstw dla przemysłu motoryzacyjnego, chyba wręcz niezbędny. Opracowanie konstrukcyjne modelu, od założeń teoretycznych po prototypy i ich testy, zasługuje na bardzo wysoką ocenę. Pod wieloma względami okazał się on nowatorski; wyprzedzał swoje czasy i wzorowo trafiał w realia, potrzeby i gusty nadchodzących lat 70-tych.

Zarazem Alfasud był samochodem fatalnie naznaczonym – osobnikiem zdolnym i wszechstronnym, ale z nieuleczalnie przetrąconym kręgosłupem. Niepowodzenie dotyczyło przy tym zasadniczo jednej, jedynej dziedziny: uprzemysłowienia czyli przełożenia projektu na rzeczywistość seryjnej produkcji przemysłowej. Miało to jednak bezpośredni wpływ na złą jakość produktu, i to nie tylko przez kilka pierwszych lat. Pod tym względem klęska była tak miażdżąca, że zaważyła na wszystkim: na opinii o Alfasud, na reputacji marki w ogóle, na wynikach sprzedaży, na kondycji finansowej firmy. Nade wszystko zaś uniemożliwiła wykorzystanie potencjału tego modelu, który mógł odnieść kolosalny sukces komercyjny, stać się Golfem południa, a być może nawet uratować firmę przed zapaścią ekonomiczną z lat 80-tych i przejęciem przez Fiata.

Dzisiaj Alfasud to wyłącznie historia. Samochód dawno znikł z dróg, nawet włoskich. W 2009 r. na pewno nie można go uważać za propozycję używanego auta do normalnej, codziennej eksploatacji. Pozostali jeszcze nieliczni kolekcjonerzy, nadal posiadający egzemplarze w dobrym stanie (np. w Niemczech, Holandii, Anglii), ale wydaje się, że więcej czasu spędzają przy utrzymaniu ich na chodzie niż na ich faktycznym używaniu.

Wystarczy jednak podsumować najważniejsze cechy Alfy Alfasud, by upewnić się, że o tym modelu nie wolno zapomnieć:

• Jego najważniejszym rysem była pełnia charakteru. Sud miał duszę, czym wyróżniał się wśród konkurencji – tym bardziej, że żył w latach 70-tych, gdy, w porównaniu z poprzednią dekadą, szybko przybywało samochodów nijakich, o których poza papierowymi danymi trudno powiedzieć choćby parę treściwych zdań.
• Niezwykły był stosunek tego, czym był Sud w teorii do tego, jaki był naprawdę. Subiektywne wrażenia, jakie dawał z jazdy i całkiem obiektywne kompetencje w zakresie sportowego prowadzenia wydawały się niewspółmiernie duże wobec popularnego segmentu, względnej prostoty i przystępnej ceny. Można go pod tym względem porównać do Mini w wersji Cooper i do Peugeota 205 GTI.
• Czynnikiem decydującym o sportowym zacięciu Sud nie była moc silnika. Bardziej liczył się inny atut: zadziorność, przetłumaczalna na język obiektywny jako refleks mechaniki w reagowaniu na czynności kierowcy: szybka reakcja na gaz, czułość układu kierowniczego, łatwość kinetycznego ustawiania samochodu, lekkość konstrukcji wykorzystana jako zaleta. Włosi określają to pojęciem grinta; my, w braku lapidarnych terminów, musimy użyć metafor: Alfasud był w tym lepszym humorze, im lepiej i dynamiczniej był prowadzony. Nie znał uczucia ospałości; tkanki jego mechanizmów nie przerastał tłuszcz.
• Kolosalnemu doświadczeniu konstruktorów Sud zawdzięczał to, że pierwsza próba zaszczepienia przedniego napędu w firmie Alfa Romeo od razu przyniosła sukces. Bez wstępnych niepowodzeń, bez chorób dzieciństwa – ten element od razu działał bez zarzutu. Silniki o niewielkich pojemnościach, pozbawione potężnego momentu obrotowego, pozwoliły uniknąć zjawiska torque steer (psucia prowadzenia przez wpływ sił napędu na koła kierowane). W latach 70-tych nie powstał na świecie ani jeden samochód klasy średniej prowadzący się tak rewelacyjnie.
• W pełni udało się trudne zadanie przełożenia tradycyjnego charakteru Alfa Romeo, ukształtowanego co najmniej od czasów Giulietty, na zupełnie inną niż dotychczas koncepcję samochodu, inny układ techniczny i inny segment. Mówiąc obrazowo: Alfa „Sud” nie miała cielesnego pokrewieństwa z Alfami „Nord” z Arese, ale powinowactwo duchowe między nimi nie ulegało wątpliwości. Powinno to dać do myślenia tym „racjonalistom”, którzy uważają samochód za aparat ze stali, plastiku, drutu, gumy i szkła, a takie pojęcia, jak siła tradycji czy charakter uważają za pusto brzmiące słowa.
• Co ostatnie, ale nie najmniej ważne, z czasem zakłady Alfa Romeo w Pomigliano d’Arco wyrosły z długiego wieku niedojrzałości i doczekały się dalszej rozbudowy. Ukształtowała się lokalna kultura techniczna, wypracowany został system sprawnej współpracy z kooperantami, w efekcie czego dzisiaj jest to wielki, wydajny i nowoczesny obiekt, bez którego marka nie mogłaby istnieć.
• Bibliografia:

 

All the Alfa Romeos [praca zbiorowa], EditorialeDomus, Mazzo di Rho, 2001

Giuseppe Busso, Nel cuore dell’Alfa, Automobilia Editore, 2005;

Giuseppe Busso, Alfa Romeo: dalle trazioni anteriori di Satta alla 164, AISA (Associazione Italiana per la Storia dell’Automobile);

David Owen, Alfa Romeo. Always With Passion, Haynes Publishing, Newbury Park, 1999;

David. G. Styles, Alfa Romeo. Spider, Alfasud & Alfetta GT. The complete story, The Crowood Press, Ramsbury, 1992;

Ornella Sessa, Alessandro Bruni, Massimo Clarke, Federico Paolini, L’Automobile italiana. Tutti i modelli dalle origini a oggi, Giunti Editore, Firenze – Milano, 2006;

„Quattroruote” Passione Auto, EditorialeDomus, nr 2, marzec 2003.

John Tipler, Alfa Romeo Sporting Saloons, Sutton Publishing, Phoenix Mill, 1999;

Jörg Walz, Alfa Romeo Typenhandbuch. Alle Modelle von 1910 bis heute, HEEL Verlag, Königswinter, 2002;

Associazione Italiana per la Storia dell’Automobile (AISA), La nascita dell’Alfasud. Conferenza di Rudolf Hruska e Domenico Chirico. [w internecie]