Alfa Romeo i napęd 4×4: historia technologii, która dziś napędza całą gamę

Napęd na cztery koła od dekad stanowi ważny element technicznego dziedzictwa marki Alfa Romeo. Włoski producent przypomina, że historia jego rozwiązań 4×4 sięga niemal stulecia, a dziś system Q4 jest dostępny – w zależności od rynku i wersji – w niemal całej gamie modeli.

Obecnie technologia Q4 występuje w różnych konfiguracjach napędowych. W ofercie znajdują się m.in. Alfa Romeo Junior w wersji Ibrida, Alfa Romeo Tonale jako Ibrida Plug-In oraz z silnikiem benzynowym 2.0 GME turbo, a także Alfa Romeo Giulia i Alfa Romeo Stelvio w wariantach z jednostkami wysokoprężnymi i benzynowymi. W przypadku Stelvio system trafia również do najbardziej sportowej odmiany Quadrifoglio. Zdaniem producenta rozwiązanie to ma zapewniać wysoki poziom trakcji i bezpieczeństwa, szczególnie na nawierzchniach o niskiej przyczepności lub w trudnych warunkach pogodowych.

Według danych marki wersje Q4 odpowiadały w 2025 roku za 26% globalnej sprzedaży samochodów Alfa Romeo. To – jak podkreśla producent – potwierdza rosnące znaczenie napędu na cztery koła w strategii firmy.

Filozofia stojąca za systemem Q4 opiera się na połączeniu sportowego charakteru z możliwie najlepszą trakcją. Producent przekonuje, że rozwiązanie to pozwala zachować precyzję prowadzenia uznawaną za jedną z cech charakterystycznych marki, a jednocześnie zwiększyć stabilność w trudnych warunkach. Obecnie technologia występuje w dwóch architekturach – mechanicznej i elektrycznej – które mają realizować tę samą koncepcję konstrukcyjną.

Historia napędu 4×4 w Alfie Romeo sięga lat 20. XX wieku, kiedy powstawały pierwsze eksperymentalne prototypy z takim układem. Pierwszym rzeczywistym modelem z napędem na cztery koła był jednak zaprezentowany w 1951 roku samochód terenowy Alfa Romeo 1900M Matta, wyposażony w system przeznaczony do jazdy w trudnym terenie.

W latach 80. wraz z rosnącą popularnością sportowych samochodów z napędem 4×4 technologia ta ponownie znalazła się w centrum zainteresowania. W 1984 roku Alfa Romeo wprowadziła model Alfa Romeo 33 4×4, początkowo w wersji Giardinetta, a później również jako sedan. W kolejnych latach system rozwijano m.in. poprzez zastosowanie sprzęgła elektromagnetycznego.

Przełom nastąpił w 1991 roku, gdy zaprezentowano koncepcyjny model Alfa Romeo Protéo z nowym układem 4×4 wykorzystującym sprzęgło wiskotyczne. W tym samym czasie producent zapowiedział wprowadzenie napędu na cztery koła do większej liczby modeli. W tym samym roku na rynek trafiła Alfa Romeo 33 Permanent 4, wyposażona w stały napęd 4×4 z centralnym sprzęgłem wiskotycznym.

Od 1992 roku wszystkie wersje z napędem na cztery koła zaczęto oznaczać symbolem Q4. System pojawił się w takich modelach, jak 155 czy 164. Samochody wyścigowe oparte na 155 Q4 odnosiły także sukcesy sportowe – zdobyły mistrzostwo włoskiej serii Superturismo w 1992 roku oraz tytuł w DTM w 1993 roku.

W kolejnych latach technologia była rozwijana i trafiała do następnych modeli. W przypadku Alfy Romeo 156 doprowadziło to nawet do powstania specyficznej odmiany Crosswagon. Z kolei w generacji Alfy Romeo 159, a także w modelach Brera i Spider, napęd na cztery koła stał się szerzej dostępny w gamie.

Obecnie system Q4 wchodzi w nową fazę rozwoju związaną z elektryfikacją. W hybrydowych wersjach modeli Junior i Tonale zastosowano rozwiązanie oparte na dwóch silnikach, które umożliwia uzyskanie napędu na cztery koła bez mechanicznego połączenia między osiami. Silnik spalinowy napędza przednie koła i jest wspierany przez układ elektryczny, natomiast oddzielny silnik elektryczny obsługuje tylną oś, rozdzielając moment obrotowy w sposób szybki i predykcyjny. Brak wału napędowego biegnącego przez cały samochód ma – zdaniem producenta – ograniczać masę i bezwładność układu.

Inaczej wygląda konstrukcja w modelach Giulia i Stelvio. Tam zastosowano bardziej klasyczne rozwiązanie mechaniczne z układem Active Transfer Case (ATC). System ten wykorzystuje aktywne sprzęgło, które fizycznie łączy obie osie i rozdziela moment obrotowy w czasie rzeczywistym. W normalnych warunkach samochody zachowują charakter tylnonapędowy, a dopiero w razie potrzeby część momentu trafia na przednią oś.

Producent podkreśla, że takie rozwiązanie ma pozwalać zachować typową dla marki równowagę prowadzenia, a jednocześnie zwiększyć stabilność i kontrolę w trudnych warunkach. Według danych sprzedażowych z 2025 roku największy udział wersji Q4 w gamie odnotowano w modelu Stelvio – aż 90% sprzedanych egzemplarzy miało napęd na cztery koła. W przypadku Giulii było to 52%, Tonale – 28%, natomiast Junior, wprowadzony na rynek stosunkowo niedawno, osiągnął udział 6%.

Zdaniem Alfy Romeo napęd 4×4 nigdy nie był wyłącznie rozwiązaniem technicznym. Producent przekonuje, że stanowi on istotny element filozofii prowadzenia samochodów marki, który ma odpowiadać na potrzeby bardzo różnych użytkowników – od miłośników sportów zimowych i letnich po kierowców oczekujących większej wszechstronności w codziennej eksploatacji.

Autor: Tomasz Nowak

Zdjęcia: Materiały prasowe