W 2026 roku przypada 150. rocznica narodzin Nicoli Romeo – postaci kluczowej dla historii włoskiej motoryzacji. Urodzony 28 kwietnia 1876 roku w Sant’Antimo niedaleko Neapolu, inżynier i przedsiębiorca, odegrał fundamentalną rolę w rozwoju marki Alfa Romeo nadając jej kierunek, który – jak podkreśla producent – okazał się trwały i skuteczny.
Romeo przejął w 1915 roku firmę A.L.F.A. (Anonima Lombarda Fabbrica Automobili) powstałą w 1910 roku i po zakończeniu I wojny światowej przekształcił ją nadając nową strategię. Była ona – co warto zaznaczyć – bardzo konkretna: tworzenie sportowych samochodów drogowych o wysokich osiągach oraz aktywna obecność w międzynarodowych wyścigach. Zdaniem producenta właśnie to połączenie miało zapewnić zarówno promocję marki, jak i rozwój technologiczny.
Nicola Romeo traktował motorsport w sposób pragmatyczny. Udział w wyścigach miał służyć dwóm głównym celom: promocji seryjnych modeli oraz testowaniu i rozwijaniu rozwiązań technicznych, które następnie trafiały do samochodów drogowych. Kluczowe znaczenie miała także jego zdolność do współpracy z wybitnymi inżynierami i konstruktorami. Wśród nich wyróżniali się Vittorio Jano oraz Enzo Ferrari, którzy odegrali istotną rolę w budowaniu sportowego sukcesu marki.
Pierwszym znaczącym triumfem była wygrana w Targa Florio w 1923 roku, jednak dla Romeo nie było to wystarczające osiągnięcie. Przełom nastąpił wraz z powstaniem modelu P2 – samochodu Grand Prix zaprojektowanego przez Vittorio Jano, którego do Mediolanu sprowadził Enzo Ferrari na polecenie Romeo.
To właśnie Alfa Romeo P2 zapewniła marce międzynarodową renomę, zdobywając m.in. pierwszy w historii Samochodowe Mistrzostwo Świata w 1925 roku. Sukcesy te ugruntowały pozycję marki w świecie sportów motorowych, a Jano objął funkcję dyrektora technicznego, projektując później słynne modele 6C i 8C.
Droga Romeo do sukcesu nie była jednak prosta. Pochodził z niezamożnej rodziny, ale dzięki determinacji zdobył wykształcenie inżynierskie w Neapolu oraz w belgijskim Liège. Pracował i zdobywał doświadczenie w różnych krajach Europy, a następnie współpracował z firmami z sektora kolejowego w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. W 1906 roku założył w Mediolanie własną firmę zajmującą się importem maszyn dla inżynierii lądowej.
W czasie I wojny światowej Romeo znacząco rozwinął działalność, przejmując A.L.F.A. i przestawiając produkcję na potrzeby militarne. Po wojnie ponownie zmienił profil działalności, inwestując m.in. w sektor rolniczy i kolejowy, by ostatecznie powrócić do motoryzacji. Jego elastyczność biznesowa i zdolność adaptacji były kluczowe dla rozwoju przedsiębiorstwa, choć nie wszystkie decyzje przynosiły natychmiastowe efekty.
Pod koniec 1921 roku kontrolę nad Alfą Romeo przejęło państwo za pośrednictwem banków, co rozpoczęło nowy rozdział w historii firmy. Romeo pozostał jednak na stanowisku dyrektora generalnego wspierając transformację przedsiębiorstwa. W 1928 roku ustąpił ze stanowiska, a rok później został mianowany senatorem Królestwa Włoch – wyróżnienie to było uznaniem jego wkładu w rozwój przemysłu.
Nicola Romeo zmarł 15 sierpnia 1938 roku w Magreglio, pozostawiając po sobie dziedzictwo, które – według producenta – do dziś definiuje charakter marki Alfa Romeo. Współcześnie samochody powstałe w okresie jego zarządzania można oglądać m.in. w muzeum Alfa Romeo w Arese oraz podczas międzynarodowych wydarzeń motoryzacyjnych. Stanowią one świadectwo epoki, w której sport, technologia i ambicja tworzyły fundamenty nowoczesnej motoryzacji.