Do Turynu powróciła jedna z najważniejszych kolekcji w historii motoryzacyjnego designu. ASI Bertone Collection znów można oglądać w mieście, z którym była nierozerwalnie związana przez dekady. Ekspozycja trafiła do odświeżonego Heritage Hub, miejsca pełniącego rolę centrum dziedzictwa przemysłowego i stylistycznego regionu Piemontu. Powrót kolekcji określany jest jako symboliczny, bo przywraca lokalnej historii ważny fragment dorobku projektowego o globalnym znaczeniu.

Nowa ekspozycja została oficjalnie otwarta 1 kwietnia 2026 roku w Turynie. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele władz regionu, organizacji branżowych oraz znani projektanci związani z historią studia Bertone, w tym Giorgetto Giugiaro. Powrót kolekcji był długo wyczekiwany, a jego znaczenie wykracza poza samą wystawę – to również element budowania tożsamości miasta jako jednego z kluczowych ośrodków motoryzacji.

Dzięki porozumieniu między Automotoclub Storico Italiano a Heritage Hub, kolekcja – zabezpieczona już w 2015 roku – została udostępniona szerokiej publiczności. Na wystawie znalazło się 66 pojazdów z lat 60. XX wieku do początku XXI wieku, obejmujących zarówno modele produkcyjne, jak i prototypy czy samochody koncepcyjne.

Reprezentują one dwadzieścia marek, z którymi Bertone współpracowało na przestrzeni lat. Zdaniem organizatorów każdy z eksponatów opowiada historię eksperymentów stylistycznych i poszukiwań nowych form – choć warto zauważyć, że tego typu narracja jest charakterystyczna dla materiałów promocyjnych i podkreśla przede wszystkim wyjątkowość projektów.

Ekspozycja wpisuje się w szersze zmiany w Heritage Hub, które trwały przez ostatni rok. Przestrzeń wystawiennicza została przeorganizowana, a ścieżka zwiedzania uporządkowana w osiem sekcji tematycznych. Każda z nich prezentuje kluczowe modele w układzie chronologicznym, uzupełnione o inne pojazdy powiązane stylistycznie lub technicznie. Równocześnie rozszerzono dostępność obiektu – od marca można go odwiedzać codziennie (z wyjątkiem poniedziałków), wybierając między zwiedzaniem indywidualnym a oprowadzaniem z przewodnikiem.

Roberto Giolito, szef Heritage Hub Italy, podkreślił znaczenie projektu:

Misją Heritage Hub jest opowiadanie, z perspektywy ewolucyjnej, ponad stu lat historii motoryzacji, głęboko związanej z miastem Turyn. Włączenie kolekcji ASI Bertone dodatkowo wzmacnia rolę Heritage Hub jako wyjątkowego punktu odniesienia w krajobrazie muzealnym, zdolnego do przedstawiania kluczowych etapów rozwoju technologii i designu w różnych obszarach: od sportów motorowych po ekologię, od samochodów budowanych na zamówienie po małe auta, które ukształtowały historię mobilności na całym świecie. Jesteśmy szczególnie dumni, że możemy uczestniczyć w tym projekcie, oferując coraz szerszej publiczności możliwość odkrywania i ponownego odkrywania niezwykłej historii Włoch poprzez pojazdy, które wzbogacą kolekcję już prezentowaną w naszych przestrzeniach.

Również prezes ASI, Alberto Scuro, zwrócił uwagę na symboliczny wymiar powrotu:

Jesteśmy naprawdę zadowoleni z tej nowej współpracy, ponieważ od samego początku celem było przywrócenie Turynowi dziedzictwa, które należy do miasta i regionu Piemontu. Bertone to jedno z wielkich nazwisk w świecie designu samochodowego, dla którego Turyn stworzył wyjątkowo sprzyjające warunki rozwoju. Po nabyciu kolekcji w 2015 roku – która została już wcześniej objęta ochroną Ministerstwa Kultury, aby nie mogła opuścić Włoch ani zostać rozproszona – wraz z tym ostatecznym powrotem pod Mole Antonelliana możemy powiedzieć, że zakończyliśmy naszą misję ochrony, zachowania i promocji. Wszystko to odbywa się przy okazji sześćdziesiątej rocznicy powstania ASI, co stanowi symboliczne zwieńczenie naszej pracy i dowód na rosnącą skuteczność współpracy z lokalnymi instytucjami, firmami i organizacjami, które nadal wierzą w kulturową i ekonomiczną wartość sektora motoryzacyjnego Piemontu. Turyn potwierdza swoją pozycję światowej stolicy historii motoryzacji.

Sama kolekcja ma swoje początki w latach 70., kiedy Nuccio Bertone zdecydował o zachowaniu najbardziej innowacyjnych prototypów zamiast ich niszczenia. Była to decyzja o dużym znaczeniu dla przyszłych pokoleń, bo pozwoliła zachować unikalne projekty jako świadectwo epoki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. Alfa Romeo Giulia Sprint z 1963 roku, Lamborghini Miura S czy koncepcyjne modele takie, jak Ferrari Rainbow czy Volvo Tundra.

W kolejnych dekadach pojawiają się zarówno auta produkcyjne, jak i wizjonerskie projekty – od Lamborghini Countacha po eksperymentalne pojazdy elektryczne, takie jak Bertone Z.E.R., który bił rekordy w latach 90. Wystawa mieści się w historycznej hali Officina 81 w kompleksie Mirafiori. To przestrzeń o powierzchni około 15 tys. m², zachowana w industrialnym charakterze z oryginalną kolorystyką i strukturą. Całość uzupełnia kolekcja ponad 300 pojazdów włoskich marek oraz sekcja poświęcona silnikom, dokumentująca rozwój technologii napędowych na przestrzeni ponad wieku.

Powrót kolekcji Bertone do Turynu to bez wątpienia ważne wydarzenie dla miłośników motoryzacji i historii designu. Jednocześnie to kolejny krok w budowaniu narracji o mieście jako centrum innowacji – choć, jak zwykle w takich przypadkach, warto oddzielić fakty od promocyjnego tonu i samemu ocenić znaczenie tej ekspozycji.

Autor: Tomasz Nowak

Zdjęcia: Materiały prasowe