Najdłuższa dynastia: Spider

Alfa Romeo Giulia Spider, samochód znany początkowo jako Duetto, a potocznie zawsze określany po prostu spider, stanowił jedną z dłuższych dynastii w historii motoryzacji. Produkowany był od roku 1966 do połowy lat 90. z zasadniczo tym samym nadwoziem (istotna różnica zaszła tylko między wersją pierwszą osso di seppia, a drugą coda tronca, czyli między długą i zaokrągloną, a pionowo ściętą tylną częścią karoserii. Spider, ostatnie dzieło Battisty Pininfariny, założyciela słynnego studia designu, jest jednym z jego większych sukcesów.

Nadwozie Alfy Spider można śmiało zaliczyć do grupy najwybitniejszych dzieł designu motoryzacyjnego obok takich kreacji, jak Citroën DS, Jaguar typ E, Mercedes 300SL, czy Ferrari serii 250-275, by wymienić tylko kilka. Ekspresja niskiej, płynnie narastającej, a następnie topniejącej sylwetki, nie daje spokoju – skłania do interpretacji właściwej dla dzieła sztuki, jednak nie tu miejsce takiego opisu, lecz w oddzielnej charakterystyce tego modelu.

Międzynarodowe powodzenie Spidera miało, jak się wydaje, także inne przyczyny poza faktem, że był to kolejny udany technicznie i estetycznie model o sportowym charakterze. Możemy je tu zarysować jedynie w dużym skrócie. Minęło już pierwsze dwudziestolecie powojenne, czas odbudowy, wytężonej pracy i wzrostu dobrobytu. W połowie lat 60. pojawiły się inne tendencje społeczne: ku zwiększonej konsumpcji, korzystaniu z wypracowanego dorobku i bardziej atrakcyjnemu spędzaniu czasu wolnego. Wyczuwalne było pragnienie swobody i częściowego wyzwolenia od powszedniości i obowiązku. Czynniki te przyszły z pomocą producentom włoskich samochodów, a ci potrafili wykorzystać okazję i stworzyć wokół swoich produktów otoczkę egzotycznych przedmiotów pożądania. Częściowa niepraktyczność odkrytych nadwozi, nieco dziki, agresywny charakter, prowokujące kształty i kolory – wszystko było w duchu czasu, a Alfa Romeo zajmowała pod tym względem pozycję czołową – spora część FIAT-ów była zbyt prozaiczna, z kolei supersamochody z Modeny i Maranello – za drogie. Spore znaczenie miał także intensywny rozwój turystyki w basenie morza Śródziemnego – w wydaniu bardziej masowym niż przed wojną. Włosi umiejętnie, zmysłowo reklamowali produkowane przez siebie samochody – widzimy je na malowniczych drogach wijących się po wzgórzach, na tle skalistego wybrzeża, w pełnym słońcu i pod czystym niebem koloru azzurro. Do tego krajobrazu i klimatu oczywiście najlepiej pasował odkryty spider. Jego sukces to po części efekt pobudzenia u powojennego pokolenia tęsknoty za wakacyjną przygodą, egzotyką południa i ekskluzywnością, dawniej dostępną tylko dla nielicznych.

Jednym z potwierdzeń tego kontekstu, tym razem w Stanach Zjednoczonych, było wykorzystanie Spidera pierwszej serii, czyli Duetto, w filmie „Absolwent”. Konkretny powód był prostszy: Dustin Hoffman miał w rodzinie importera samochodów Alfa Romeo i w ten sposób czerwony Duetto 1600 z 1966 r. zagrał w filmie, co na pewno przyczyniło się do wzrostu sprzedaży w tym kraju: w latach 70. Spidery z serii eksportowej na rynek amerykański otrzymały nawet nazwę Graduate (absolwent).

Główne elementy mechaniczne Spidera przejęte zostały z modeli linii Giulia – GT. Podwozie było nieco krótsze i wzmocnione dla zrekompensowania mniejszej sztywności odkrytego nadwozia. Początkowo zastosowano kolejno trzy wersje znanego z poprzednich modeli silnika: najpierw 1600, następnie (od 1967 r.) 1750, a od 1968 r. także 1300. Znacznie później (w 1972 roku) Spider wyposażony został także w jednostkę dwulitrową. Wersja 1.3, produkowana najmniej licznie, adresowana była szczególnie do włoskich nabywców, którym odpowiadała ze względów podatkowych. Sprzedaż na rynku amerykańskim przejściowo stanęła pod znakiem zapytania: w 1968 r. nie sprowadzono tam ani jednego egzemplarza, gdyż gaźnikowe silniki Spidera nie spełniały nowych, surowych norm zanieczyszczeń. Eksport wznowiono po wprowadzeniu wersji 1750, wyposażonej na rynek USA w aparat wtrysku paliwa Spica.

W 1971 r. dokonano modyfikacji tylnej części nadwozia Spidera: od tej pory kończyło się ono pionową ścianą, co wynikało z obliczeń efektywności aerodynamicznej i opierało się na badaniach, prowadzonych w latach 30. przez niemieckiego badacza, prof. Kamma. Wersje Spidera produkowane od roku 1975 (zarówno 1600, jak i 2000) pod względem technicznym opierały się na modelu Giulia Nuova. W 1982 r. wprowadzono przedni i tylny spoiler, a powstającą od tego czasu serię nazywano we Włoszech aerodinamica. Ostatnia wersja klasycznego Spidera, po kolejnym restylingu, produkowana była jeszcze do połowy lat 90. W sumie zbudowano ponad 100 tys. egzemplarzy Spidera w różnych wersjach, w tym znaczącą liczbę sprzedano w USA, czego nie można powiedzieć o większości innych modeli Alfa Romeo.